Xin chào bạn ! Tìm kiếm | Các chủ đề | Các thành viên | Đăng nhập | Đăng ký

Bệnh cây họ Cam Quýt và biện pháp phòng trị Các tùy chọn
manhlinh
Đã gửi bài: Tuesday, May 12, 2009 4:31:25 PM
Xếp loại: Thành viên cao cấp
Thuộc nhóm: Thành viên

Ngày đăng ký: 3/10/2009
Số bài gửi: 181
Số điểm: -236

BỆNH CÂY HỌ CAM QUÝT VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ

Bệnh cam do nấm vi khuẩn, virus, mycoplasma đều là những sinh vật nhỏ hoặc cực nhỏ mắt thường không trông thấy, nhiều khi phải dùng kính hiển vi hoặc vi điện tử mới phát hiện được. Mỗi bệnh có những triệu chứng riêng nhưng quan sát bề ngoài khó phân biệt vì có nhiều triệu chứng giống như vàng lá, khô cành, héo ngọn v.v... không chỉ người làm vườn bình thường và cả cán bộ chuyên môn nhiều khi cũng không xác định được bệnh chỉ bằng quan sát, càng phức tạp hơn, là khi thiếu một số chất vi lượng, như kẽm, đồng, sắt, bo..., cũng gây ra những triệu chứng tương tự.

Tác hại thường lớn, không như sâu chỉ hại từng bộ phận, một phần các cành lá hay hút một phần nhựa, bệnh thường phá hại bên trong, qua nhựa dẫn đi khắp cơ thể của cây có thể làm chết cả một cây lớn.

Phòng trị cũng khó hơn: đa số các sâu có thể trị bằng thuốc dù chỉ ở một mức hạn chế - còn đối với bệnh dùng thuốc chỉ có tác dụng với một số bệnh nấm, kích thước lớn hơn thường tập trung ở một số vị trí nhất định còn với bệnh vi khuẩn, virus, thuốc ít hiệu lực, ngoại trừ những thí nghiệm dùng một số chất kháng sinh có tác dụng nhưng chưa sử dụng trong sản xuất.

Mỗi loài nấm, vi khuẩn, virus gây nên một bệnh có những biểu hiện riêng. Dưới đây là một số bệnh hay gặp nhất ở Việt Nam nhất là ở miền Nam.

Bệnh chảy nhựa (Gôm)

Do nấm phytophtora gây ra:

Cổ rễ, gốc cam và chân cành lớn, chỗ gần mặt đất là nơi bị hại trước; biểu hiện của bệnh là vỏ và tầng sinh gỗ phía dưới thối, chảy nhiều nhựa. Sau đó vỏ nứt dọc, dưới vỏ lộ ra những mảng gỗ màu nâu. Thường bệnh chỉ hại một phía gốc thôi, sau đó lan ra quanh gốc. Vỏ bị phá hại hoàn toàn theo một đường vòng tròn, cành khô đi, bộ lá vàng nhanh, đồng thời hoa trái vụ ra nhiều. Trái đậu được không có giá trị, vì bị khô hoặc chín ép. Trình tự chống chịu từ thấp lên cao ở các loài cây họ cam như sau: cam núm (Địa Trung Hải), chanh vỏ mỏng (nhiệt đới), bưởi, cam mật, quýt, cam đắng (C.aurantium) (Praloran, 1971).

Điều kiện thuận tiện nhất cho bệnh phát triển là: cổ rễ gốc cây tiếp xúc với độ ẩm cao trong một thời gian dài, độ nhiệt vào khoảng 25oC tại một vết xước nào đó, do sâu hay dụng cụ canh tác gây nên.

Các tác giả trước đây và gần đây nhất - tháng 4/1994 đoàn chuyên gia cam Cuba thăm vườn cam quýt ở Đồng bằng Sông Cửu Long, khẳng định ở đây bệnh chảy gôm khá phổ biến. Điều này không lạ vì những lý do sau:

- Đất thấp lại nặng, liếp không đủ cao, ngay mùa khô mức nước ở mương cũng chỉ ở dưới cổ rễ vài chục phân: nhiệt độ trong vườn cam luôn xấp xỉ 25-28oC, đều là những điều kiện thuận lợi cho Phytophtora.

- Kỹ thuật trồng cam cũng tạo thêm những điều kiện thích hợp cho bệnh chảy nhựa: mật độ cây quá cao 2.000 cây/ha (kể cả mương) so với Cuba chỉ có 200 cây/ha tức là dày hơn 10 lần. Trồng dày tất nhiên độ ẩm trong vườn cao hơn, nhiều chủ vườn bón phân hữu cơ trùm lên cổ rễ, thậm chí còn trát bùn từ gốc để "bảo vệ" thân cây khỏi sâu, nhưng thực ra vừa tăng thêm độ ẩm, vừa mang thêm nguồn bệnh.

- Bản thân cam sành hay quýt đều có sức chống bệnh chảy nhựa tuy không cao nhưng ở nhiều vườn, do trồng dày cần nhiều cây giống, người ta thường ghép cam sành hay quýt lên cam mật và cam mật lại thường dễ nhiễm bệnh chảy nhựa lớn.

Phòng trị: Bệnh chảy nhựa phổ biến ở Đồng bằng Sông Cửu Long nhưng chưa chắc đã là bệnh nguy hại nhất. Cũng như với các bệnh cây khác phòng quan trọng hơn trị. Chọn đất đừng quá nặng làm liếp cao hơn hoặc có biện pháp bao đê, bơm rút nước khi mực nước quá cao. Trồng cao (cổ rễ cao hơn mặt liếp 10-15cm). Trồng thưa hơn, tránh gây vết thương ở gốc cây. Không phủ đất, phủ phân lên cổ rễ. Tránh dùng gốc ghép là bưởi hoặc cam mật. Quýt hay cam sành (cũng là một loại quýt) có sức chống chịu tốt hơn vậy nên trồng bằng cành chiết. Nếu muốn ghép để có nhiều cây giống hơn thì dùng gốc ghép là cam sành hay quýt tuy có một số nhược điểm so với gốc ghép khác, nhưng gốc cam sành hay quýt chống bệnh chảy nhựa tốt hơn.

Có thể xịt các thuốc trừ nấm Aliette, Mexyl_MZ, Viroxyl v.v... vào gốc từ mặt đất lên đến chiều cao nửa mét, nhưng phải xịt nhiều lần trong vụ mưa và nông dân thì muốn tiết kiệm. Vả lại xịt thuốc cũng không hoàn toàn chắc chắn.

Khi bệnh chớm phát lấy dao cạo vỏ bị bệnh, cạo cả tầng sinh gỗ phía dưới rồi xịt thuốc đặc hoặc quét, đắp thuốc dưới dạng bột nhão nhưng hiệu quả cũng không cao lắm.

Bệnh loét (Citrus cancer)

Bệnh gây ra bởi vi khuẩn Xanthomonas - Phytomonas citri. Gốc ở châu á (Rossetti 1973). Lá, cành, trái non đều bị hại, nhưng dễ quan sát nhất ở lá non. Vi khuẩn thâm nhập vào qua lỗ khí hoặc vết xước, lúc đầu gây nên những vết nhỏ bằng đầu đinh màu vàng nhạt ở mặt dưới lá sau phát triển thành những mụn lở 3-8mm cả mặt trên và mặt dưới lá chuyển sang màu vàng rồi nâu sần sùi như li-e, chung quanh có vầng màu vàng nhạt.

Điều kiện để bệnh phát triển là độ ẩm không khí rất cao. Độ nhiệt từ 20 đến 35oC, mưa quanh năm. Điều này cắt nghĩa tại sao chuyên gia nước ngoài thăm vườn cam Việt Nam đều có nhận xét: bệnh ở miền Bắc nhiều hơn ở miền Nam.

Theo Praloran bị nặng nhất là một số giống chanh vỏ mỏng (C.aurantifolia), bưởi và cam mật. ở miền Nam chủ yếu trồng cam sành, quýt, độ ẩm không khí thấp về mùa khô, có lẽ vì vậy ít bệnh.

Phòng trị: Bệnh loét được coi là nguy hiểm và có thể lây lan mạnh, có thể trị bằng xịt thuốc trừ nấm như Kasuran, COC, Champion, Canthomil nhưng người ta coi những biện pháp vệ sinh, kiểm dịch thực vật là quan trọng nhất. Nhổ và hủy những cây bị bệnh. Cấm nhập cây giống có bệnh vào những vùng hiện vẫn còn sạch bệnh.

Bệnh ghẻ (Citrus scab)

Bệnh ghẻ do một loài nấm (Elsinoe fawcetti - thể không hoàn chỉnh của Sphacema fawcetti) gây ra. Nấm bệnh gây hại ở cành lá non, trái non kể cả khi vừa mới đậu. Biểu hiện là những mụn giống như mụn ghẻ nhưng hình thù không đều đặn. Giống như những cụm nhỏ li-e (nút chai) đôi khi dính vào nhau, màu vàng nâu, một đôi chỗ màu đen do các bào tử thoát ra. Điểm khác biệt với bệnh loét là mụn chỉ bám ở một mặt lá trong khi nếu là bênh loét thì vết loét xuyên qua bề dày phiến lá, biểu hiện ở cả hai mặt lá. Lá bị hại bị xoăn lại.

Bảo tử nấm do gió, sâu bọ mang tới bám vào mặt búp, lá, trái non v.v... Độ nhiệt dưới 36oC, độ ẩm cao giúp cho bảo tử nảy mầm phát sinh bệnh. Chanh, quýt (tắc), bưởi bị bệnh này khá nặng. Cam bị nhẹ hơn.

Xịt thuốc trừ nấm như Oxychlorua đồng, Zincopper, Zin, Dipomate có tác dụng tốt, miễn là phải xịt vào lúc thích hợp, khi một đợt chồi mới vừa phát sinh, hoặc khi hoa mới rụng, trái vừa đậu.

Bệnh thán thư

Bệnh do nấm Gloeos porium gây nên, chanh vỏ mỏng (C.aurantifolia) bị hại nặng nhất. Cam bưởi cũng bị hại nhưng biểu hiện hơi khác vì do các dòng nấm khác gây ra.

ở chanh thường chỉ những đọt non, lá non mới sinh, trái non mới kết bị hại. Các bộ phận này khi lớn lên, già thì không bị hại nữa. Đọt non bị hại chết hoại, chuyển màu đen, nhũn ra sau đó chết khô.

Trái trở thành dị dạng, lớn lên sau khi bị hại có những vùng chết hoại khá rộng, thủng, xoăn v.v...

Xịt bằng các loại thuốc trừ nấm (Viben-C, Carbenzim, Topsin-M, Zincopper, Manzeb) vào lúc đọt mới sinh, trái mới kết, hạn chế được bệnh.

Bệnh virus

Bệnh virus có thể coi là những bệnh nguy hiểm nhất vì gây ra những tổn thất rất lớn, cũng khó trị nhất. Một khi cây đã bị bệnh không có phương pháp chữa trị. Bệnh virus cũng khó nghiên cứu, ngay phát hiện bệnh cũng phải dùng đến kính hiển vi điện tử, nếu không có phải dùng những phương pháp gián tiếp như ghép lên những cây chỉ thị để truyền bệnh cho cây này và qua biểu hiện ở cây chỉ thị mới các định được là bệnh gì.

Virus lại có nhiều loại, ví dụ virus gây bệnh tristeza, virus gây bệnh Psorosis, Exocortis, Xyloporosis v.v... Ngay trong loại virus Tristeza còn có nhiều dòng, dòng nặng, dòng nhẹ.

Lại có những loại vi sinh vật kết cấu phức tạp hơn virus xếp riêng thành một loại gọi là Mycoplasma cũng gây những bệnh có những phương pháp truyền bệnh, biểu hiện bệnh tương tự.

Tuy rất quan trọng nhưng bệnh virus ở cây họ cam quýt mới được nghiên cứu rất ít ở Việt Nam, ví dụ những năm 1970 ở Trại cam Xuân Mai thuộc Viện cây công nghiệp và cây ăn trái. ở đây tác giả chỉ trình bày một số tài liệu đã thu thập được từ những nghiên cứu trên kết hợp với những nhận thức có được qua tài liệu, ý kiến chuyên gia chắc là còn có sai sót và cùng chỉ nói về hai bệnh gây hại nhiều nhất là bệnh Tristeza và Greoning.

Nguồn: Phòng trừ sâu bệnh hại cây họ cam quýt

Users browsing this topic
Guestnew0


Bạn không thể gửi các chủ đề mới trong diễn đàn này.
Bạn không thể trả lời các chủ đề trong diễn đàn này.
Bạn không thể xóa các bài bạn gửi trong diễn đàn này.
Bạn không thể sửa các bài bạn gửi trong diễn đàn này.
Bạn không thể thăm dò ý kiến trong diễn đàn này.
Bạn không thể biểu quyết các thăm dò ý kiến trong diễn đàn này.

Trang chủ diễn đàn RSS : RSS

YAFPro Theme Created by Jaben Cargman (Tiny Gecko)

Copyright © 2003-2006 Yet Another Forum.net. All rights reserved.
Thời gian hiển thị trang là 2.070 giây.